Trong buổi phỏng vấn với “Triết gia bóng đá” Jorge Valdano, Mikel Arteta đã có những chia sẻ về quãng thời gian đầu tiên anh đến dẫn dắt Arsenal:
“Bốn năm học việc với Pep Guardiola vô cùng giá trị. Cuối cùng anh chẳng bao giờ cảm thấy mình thật sự sẵn sàng, vì anh chưa từng đứng ở vị trí đó. Những viên đạn chỉ trích luôn bay, nhưng trước đó chúng luôn bay về phía Pep. Quyết định cuối cùng luôn là của Pep. Tất cả chúng tôi ở đó để giúp anh ấy. Rồi chuyện xảy ra với Arsenal. Edu Gaspar, giám đốc thể thao, gọi cho tôi cùng với ông chủ. Họ bay đến nhà tôi. Tôi chẳng phải thuyết phục họ bao nhiêu. Họ rất nhanh chóng tin rằng tôi là người phù hợp.”
Jorge hỏi “Người ta từng bàn bạc với cậu hai năm trước, khi Emery nhận đội.”
Arteta trả lời: “Đúng, hai năm trước, khi Unai Emery nhận việc. Như tôi nói, may mắn là chuyện đó không xảy ra. Tôi kiên nhẫn. Cuối cùng mọi thứ diễn ra đúng thời điểm. Khi đó tôi vẫn chưa sẵn sàng. Tôi cần nhiều nền tảng hơn nữa. Rồi ngày đó đến, như mỗi lần phải bước qua cánh cửa mới. Một mặt, anh đau vì phải rời thứ mình đang có, một thứ anh trân trọng và học được rất nhiều từ nó, chúng tôi đang ở giai đoạn thay đổi và cải thiện, thắng nhiều hơn và tôi gắn bó với quá trình ấy. Mặt khác, tôi biết đã đến lúc phải tự bơi. Phải làm thuyền trưởng một chiếc tàu khổng lồ đang trôi vô định, đầy rủi ro và mọi chuyện xảy ra ngay giữa mùa giải. Tôi chưa bao giờ dẫn dắt một phòng thay đồ nào. Cảm giác đó rất đặc biệt.”
Jorge hỏi tiếp “Khác biệt giữa việc đưa ra quyết định khi là cầu thủ và khi là huấn luyện viên là gì. Lúc làm huấn luyện viên, có quá nhiều yếu tố phải tính đến.”
Arteta nói “Đúng, còn nhiều thứ anh không kiểm soát được. Cảm xúc đầu tiên là phấn khích, là năng lượng tràn trề. Nhưng cũng có nỗi sợ. Nếu mọi chuyện không tốt thì sao. Lần này giống như trở về nhà để cố cứu một tình thế rất phức tạp. Nhưng đây không chỉ là vấn đề chuyên môn. Đây là vấn đề về câu lạc bộ, về xã hội, về nhiều thứ hơn. Không chỉ là xây dựng một đội bóng chiến thắng, mà là phải biến đổi một câu lạc bộ đang ở thời điểm cực kì nhạy cảm trong lịch sử. Và anh phải ôm nó vào giữa tháng mười hai, không có tiền mùa giải, không có thời gian tập luyện. Anh chưa bao giờ dẫn dắt ai. Nhưng tôi vẫn đeo balo lên, gom hết tất cả năng lượng mình có và bước tới. Năng lượng rất quan trọng. Nó lây sang cầu thủ.”
“Tôi tiếp nhận một tập thể gần như không còn khái niệm tầm nhìn hay định hướng. Cảm giác chung là uể oải, buông xuôi và một kiểu văn hóa né tránh trách nhiệm, nơi người ta chỉ chờ cơ hội đổ lỗi cho người kế bên vì những gì chưa làm được. Thực trạng đó bắt buộc phải được thay đổi tận gốc. Đây không đơn thuần là câu chuyện chiến thuật hay chuyên môn, mà là câu chuyện về văn hóa. Người ta không còn coi việc được làm việc ở Arsenal mỗi ngày là một đặc ân nữa. Chúng tôi phải xóa bỏ triệt để suy nghĩ như vậy. Và nói thẳng, đã có những con người ở bên trong thực sự làm tổn hại đến câu lạc bộ.”
“Tôi mời một đơn vị chuyên về lĩnh vực này vào làm một nghiên cứu toàn diện về cách mọi người cảm nhận cuộc sống và công việc ở Arsenal. Tôi nói với họ rằng tôi muốn một kết quả thật rõ ràng nhưng dễ hiểu và đề nghị họ vẽ lại thành một bức tranh tường dựa trên nghiên cứu đó, để tất cả mọi thành phần trong câu lạc bộ, ở mọi vị trí, sắc tộc hay thâm niên, cùng góp phần mô tả cảm giác sống và làm việc ở đây mỗi ngày.”
“Những từ được ghi trên bức tranh ấy khiến tôi thực sự choáng váng. Mối liên kết giữa con người và dự án gần như đứt gãy, họ không còn niềm tin vào con đường mà câu lạc bộ theo đuổi. Họ nhắc đến những cá nhân đang chủ ý phá hoại đội bóng. Từ thời điểm đó, mọi thứ trở nên rất rõ: muốn thay đổi, bạn phải chạm vào phần gốc rễ. Nếu gốc có vấn đề, bạn phải xử lý từ gốc, nhổ bỏ hết cỏ dại và gieo vào đó những hạt giống hoàn toàn mới thì mới mong thu được kết quả khác đi.”
“Tôi chỉ cần khoảng một tháng để nắm hết chuyện gì đang diễn ra. Bước tiếp theo là làm sao để xoay chuyển tình hình, phải đưa ra những quyết định nào và dùng cách tiếp cận gì. Sau tầm ba đến sáu tháng, sức bật thay đổi mạnh mẽ. Bạn bắt đầu nhìn thấy dấu hiệu tích cực xuất hiện. Bạn nhận ra những người thật sự muốn cùng thay đổi và với những người không sẵn sàng, bạn buộc phải nói lời chia tay. Đó là những quyết định không dễ dàng, vì có người từng là đồng đội của tôi khi còn thi đấu nhưng chúng là điều bắt buộc để xây được cái nền mà chúng tôi đang có hôm nay.”
Arteta nói: “Tôi nghĩ bóng đá lại sắp thay đổi. Có quá nhiều chuẩn bị, quá nhiều phân tích, quá nhiều người giỏi, được đào tạo tốt. Môn này sẽ lại khiến chúng ta ngạc nhiên. Tôi nghĩ chi tiết đang trở thành thứ quan trọng nhất để thắng. Ý tưởng, cấu trúc tổng thể, cách di chuyển, vị trí, những thứ đó bây giờ không còn tạo ra khác biệt lớn. Quan trọng là ai có thể tạo ra một hành động quyết định trận đấu. Khoảng cách chỉ còn nằm ở đó. Giống như tennis, chơi năm set trong năm tiếng, nhưng kết quả đôi khi chỉ được quyết định bởi ba điểm chênh lệch.”
Jorge nói tiếp: “Để đưa cảm hứng trở lại, cần một kiểu đào tạo khác, một mức độ tự do khác cho một số cầu thủ.”
“Bóng đá đang thay đổi. Cấu trúc tổng thể, tổ chức chiến thuật ở tầm vĩ mô rất quan trọng, nhưng chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà chính khoảnh khắc bùng nổ của từng cá nhân, bên trong hệ thống đó, sẽ quyết định kết quả. Từ đó tôi mới hình thành triết lý ‘We + Me’ – ‘Chúng ta + Tôi’.”
“Khi mới tới, tôi treo một khẩu hiệu trong phòng thay đồ là ‘We, Not Me’ – ‘Chúng ta, chứ không phải Tôi’. Nhưng chỉ sau vài tháng, tôi hiểu ra khẩu hiệu đó không hoàn toàn đúng. Câu đúng phải là ‘We + Me’. Cái tôi cá nhân, cá tính và tài năng riêng của từng người là thứ không thể thiếu. Bạn không được phép đè nén hay triệt tiêu cái tôi đó nhân danh tập thể.”
“Vai trò của từng cá nhân không nên chỉ là cộng thêm một chút giá trị cho đội bóng, mà phải là tạo ra hiệu ứng nhân lên nhiều lần. Công việc của tôi là làm sao để cái ‘Tôi’ ấy được trao quyền, được gắn kết chặt chẽ với tầm nhìn chung, đến mức nó giúp cái ‘Chúng ta’ mạnh lên gấp bội. Trong bóng đá ngày nay, tập thể là thứ đưa bạn đến được khu vực một phần ba sân cuối cùng, nhưng chính sức bật nhân lên từ cá nhân mới là thứ giúp bạn bước lên bục nhận danh hiệu.”
Jorge cười: “Mọi thứ thay đổi nhanh thật.”
Arteta nói: “Rất nhanh. Rồi sau này có khi sẽ xoay ngược lại, và chúng ta lại phải nghĩ ra điều gì mới. Còn câu nói để kết thúc mùa này thì tôi vẫn chưa nghĩ ra, tôi chưa có câu nào. Thường thì câu nói cuối cùng phải đi theo cảm xúc mà họ mang lại cho tôi, chứ không phải thứ tôi tự áp xuống. Anh phải nhìn cách họ di chuyển, cách họ giao tiếp, rồi mới hiểu họ cần gì. Câu hỏi là làm sao đưa họ đến giới hạn của mình nhưng bằng một cách nhẹ nhàng, vui vẻ, để họ chơi mà vẫn cười. Đó là bí quyết đối với tôi.”
Jorge: “Khi cậu treo giày, bước chuyển sang huấn luyện diễn ra rất nhanh. Thực ra kế hoạch ban đầu không phải như vậy, mọi thứ đã được tính theo hướng khác.”
Arteta gật đầu và nói “Đúng, tất cả đã được sắp sẵn. Vợ tôi đã hy sinh rất nhiều, đi cùng tôi suốt sự nghiệp qua biết bao lần thay đổi trong rất nhiều năm. Tôi luôn nói với cô ấy rằng ngay khi tôi dừng lại, chúng tôi sẽ sang Los Angeles một năm. Cả nhà đưa lũ nhỏ sang đó, cô ấy làm lại những gì đã tạm gác, tôi ở cạnh để hỗ trợ cô ấy tiếp tục sự nghiệp, rồi sau đó tính tiếp.”
Jorge giải thích rằng vợ Arteta là diễn viên, có những hoài bão riêng.
Arteta nói “Đúng, cô ấy dạy diễn xuất, làm coach, là người rất chăm học. Cô ấy có hơn hai mươi năm làm nghề trong nhiều lĩnh vực. Cô ấy không phải kiểu người chỉ ở nhà, lúc nào cũng tò mò, tràn đầy năng lượng, được đào tạo bài bản và muốn làm rất nhiều thứ. Nhưng cô ấy đã dừng mọi thứ vì tôi, vì sự nghiệp chung của chúng tôi và trên hết là vì sự ổn định của gia đình, đó là điều cô ấy đặt lên hàng đầu.”
Jorge nhắc lại rằng Arteta từng nghĩ khi kết thúc sự nghiệp cầu thủ thì sẽ tới lượt anh đứng sau hỗ trợ vợ.
Arteta nói “Đúng, ít nhất cũng phải một năm. Nhưng rồi Pep gọi điện. Ông ấy đã nói với tôi chuyện đó từ hai năm trước, nhưng khi ấy không tới Anh mà sang Đức. Lần này, ông ấy nói với tôi rằng ước mơ của ông là làm lại những gì đã làm ở Barcelona nhưng tại giải đấu khó nhất thế giới, nơi ai cũng nghĩ là bất khả thi. Ông muốn tôi đi cùng, muốn tất cả trải nghiệm mà tôi có được trong những năm qua giúp ông rút ngắn và làm tốt hơn quá trình đó.”
Jorge hỏi mối quan hệ giữa hai người bắt đầu từ La Masia, từ Barcelona rồi phát triển ra sao.
Arteta giải thích “Đúng, bắt đầu ở La Masia và kéo dài sau đó. Có một quãng chúng tôi ít liên lạc, nhưng mỗi lần tôi ở Anh mà Barcelona hay Bayern đến đây thi đấu, anh ấy lại gọi. Anh ấy bảo tôi phân tích cái này, cho anh ấy ý kiến về điều kia, rồi chúng tôi nói chuyện. Giữa chúng tôi còn có một sợi dây rất mạnh là Lorenzo Buenaventura, HLV thể lực của Pep ở Barcelona, cũng là người phụ trách phục hồi đầu gối cho tôi. Trong năm Pep định sang Anh, Lorenzo chuyển sang sống ở nhà tôi, làm việc với tôi một năm. Tôi giúp anh ấy cải thiện tiếng Anh để chuẩn bị. Nhờ vậy chúng tôi nói chuyện liên tục, và mối quan hệ trở nên rất chặt. Đến khi cơ hội mở ra, tôi quyết định đi cùng Pep.”
Jorge đùa rằng nếu ai đó ngồi nghe lén một buổi nói chuyện giữa hai người chắc khó hiểu hết.
Arteta cười: “Có lẽ là không, nhưng ít nhất họ sẽ bị lây sự đam mê mà cả hai chúng tôi đều có.”
Jorge nói người ta sẽ thấy hai người nói hàng giờ liền, Arteta gật đầu “Đúng. Khi tôi quyết định đi, tôi thật sự không biết con đường tốt nhất để bước vào nghề huấn luyện là gì. Nhưng ngay khoảnh khắc Pep gọi, giải thích những gì anh ấy muốn làm và vai trò của tôi trong đó, nó chạm đúng vào tôi. Tôi nghĩ thế là đủ, quyết định xong rồi.”
Arteta kể tiếp “Đó là một quyết định khó, vì ở góc độ gia đình, tôi phải nói với vợ và các con rằng chúng ta lại đổi kế hoạch. Tôi một mình đến Manchester, còn họ sang Mỹ. Đó là một thay đổi rất lớn. Tôi chưa từng huấn luyện ai. Hai năm trước đó, tôi cố ý không cầm đội nào, vì muốn tập trung chuẩn bị. Tôi biết mình sắp bước vào một môi trường mới, một ban huấn luyện có lẽ là xuất sắc nhất thế giới. Họ sẽ đón một người chưa từng huấn luyện, vừa mới giải nghệ. Người đó có thể đóng góp điều gì, cầu thủ sẽ nhìn mình như thế nào, mình có uy tín gì, sẽ thật sự đảm nhiệm vai trò nào. Có quá nhiều thứ mới. Nhưng mọi thứ diễn ra rất tự nhiên, rất hữu cơ. Tôi chủ yếu quan sát, tìm hiểu các mối quan hệ, hiểu từng người để không ai cảm thấy tôi đang cố bước lên phía trước họ. Môi trường ở đó rất lành mạnh. Với Pep, sự ăn ý đến ngay lập tức vì những gì chúng tôi đã trải qua trước đó. Mọi thứ kết nối với nhau rất trơn tru.”
Bu3hLinh
